Język fiński: łatwy, czy trudny?

Finowie z przyjemnością szerzą przekonanie na temat tego, że język fiński nie jest łatwy. Zwykle kieruje się pytanie do ucznia: Dlaczego się uczysz fińskiego? Przecież on jest taki trudny!

Przekonanie o niesamowitej trudności fińskiego może być spowodowane dwoma rzeczami: To sprawia, że Finowie wyglądają na mądrzejszych. W ten sposób można również dążyć do tego, aby trzymać nowicjuszy z dala od języka.

Do podstaw językoznawstwa należy to, że wszystkie języki są tak samo łatwe i trudne. Wszystkie dzieci uczą się mówić w tym samym wieku bez względu na to, jaki byłby to język. Pytanie nie dotyczy różnic na temat wrodzonego talentu dzieci mówiących w innych językach: małe dziecko uczy się języka z danego środowiska, nawet jeśli genetycznie nie należy do ludności posługującej się tym językiem.

Każdego roku tysiące ludzi studiuje i uczy się fińskiego. Fiński jako drugi język (czyli dla uczącego się nowy język, ale dla środowiska  główny język) należy od roku 1994 do szkolnego programu nauczania. A jeszcze więcej ludzi każdego dnia używa fińskiego wraz ze swoim językiem ojczystym.

Mit na temat trudności  fińskiego jest związany z odległością między językami. Według Estończyków fiński nie jest trudnym językiem, ponieważ jest w nim wiele podobnych rzeczy. Wielu uczących się zna języki, których konstrukcja i słownictwo jest całkowicie inne niż to w fińskim. Dlatego mają do przebycia znacznie dłuższą drogę.

Często Finowie uważają angielski za łatwy. Każdy uczy się go z otoczenia, gdyż napływa z broszurek reklamowych, filmów i rozmów. Zostaje poznany jakby po kryjomu, bez nauki. Ale gdy zaczyna się go używać w tych trudnych sytuacjach, gdzie obcokrajowiec jest zmuszony używać fińskiego, można natychmiast zauważyć braki w znajomości języka.

Sprecyzowanie języka w jakiejś dziedzinie określa jego trudność. Wydaje się, że małe dzieci uczą się nowego języka łatwo, ale przecież nie muszą one szukać pracy, ani wypełniać aplikacji z Kela. Ich tematy rozmów są sprecyzowane.

Trudności w nauce pojawiają się w różnych językach, w różnych miejscach: w fińskim już na początku można spotkać się ze skomplikowaną odmianą, ale też można zauważyć poprzez opanowanie podstawowego słownictwa, że później nowe słówka zostają utworzone z części tych już poznanych.

W angielskim nauka na początku przebiega łatwo, ale później natrafia się na nieskończenie wiele nowych wyrazów i na ciężką do zrozumienia różnicę znaczeniową między nimi.

Sposób nauczania może również przysporzyć problemów. Podstawy gramatyki są trudne, gdy trzeba się nauczyć skomplikowanego schematu odmian. Sposób podejścia kładący nacisk na komunikatywność działa lepiej, gdy celem jest nauka funkcjonowania w nowym środowisku.

___________________________________________________________________________________________

Mit na temat trudności 
języka fińskiego jest związany
z odległością między językami.
________________________________________________________________________

Czas na analizę gramatyki przyjdzie później. Wielu musi z braku materiałów i słowników zaznajamiać się z fińskim z pomocą angielskiego, nawet jeśli byłaby prostsza droga do fińskiego przez poznane wcześniej języki.

W fińskim są pewne cechy, które przedstawione gramatycznie są naprawdę skomplikowane. Zwykłe słowa odmieniają się często nieregularnie, dlatego np. słowo öisin (nocą, każdej nocy) nie zaczyna się nawet na tę samą literę co słowo (noc), którego szuka się w słowniku.

Za łatwość w języku fińskim uważa się pismo. Każdą głoskę zapisuje się zawsze tą samą literą. Z pewnością ułatwia to naukę, ale i tak po fińsku nie pisze się tak, jak się mówi. A wręcz przeciwnie: mowa różni się od pisowni bardziej konstrukcją niż słownictwem, a różnice regionalne są duże.

Brak rodzajników w fińskim ułatwia naukę słów. Nie trzeba pamiętać, czy w słowie jest der, die czy das tak jak w niemieckim. Wymowę ułatwia też to, że akcent pada zawsze na początku wyrazu, podczas gdy długie i krótkie głoski są trudne dla prawie wszystkich uczących się.

Fin rzadko zaczyna rozmowę, jeśli rozmówca brzmi jak obcokrajowiec. Dlatego najtrudniejszy w nauce języka fińskiego jest brak partnerów do rozmowy. Zadaniem przybyłych jest uczyć się fińskiego, natomiast zadaniem Finów jest tolerować nowe sposoby mówienia po fińsku. Uczyć się mówić można tylko poprzez mówienie.

 

Autorką jest emerytowana profesor języka fińskiego na uczelni w Jyväskylä. 

Tekst na podstawie prezentacji przedstawionej 12.06.2016 na spotkaniu Jaakko Juteini-seura. 

TEKST: Maisa Martin

Kommentointi on suljettu.

css.php